UWAGA! niecały rok na dochodzenie roszczeń o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w PRL


Nowelizacja
ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadziła nowe, bardziej restrykcyjne terminy dla możliwości dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która okazała się zbędna na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu. Sprawdź, czy dotyczy to też Ciebie!
 

jak uzyskać zwrot wywłaszczonej nieruchomości w PRL

fot. Gerd Altmann/Pixabay

 

Co to znaczy – nieruchomość zbędna na cel wywłaszczenia?

Najlepiej wytłumaczmy to na przykładzie:

Dziadek Pana A miał na przedmieściach Krakowa działkę rolną. Została ona wywłaszczona za drobnym odszkodowaniem w latach 70. na cel publiczny (np. szkołę dla rozbudowującego się osiedla). Ostatecznie jednak nigdy szkoła nie powstała, a miasto dzierżawi ten teren pod usługi komercyjne.

W takim wypadku oznacza to, że nieruchomość okazała się zbędna na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu i można dochodzić jej zwrotu. Oczywiście tylko w przypadku, gdy prawo do tej nieruchomości nie przeszło na osoby trzecie (np. poprzez zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa/gminę). W obecnie obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami wskazano nawet terminy na podstawie których definiuje się, kiedy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia:

Art.  137.  [Zbędność na cel wywłaszczenia]

  1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1)pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.



Zwrot wywłaszczonej nieruchomości a zmiana przeznaczenia gruntów po wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia


Niestety nawet jeśli gmina/Skarb Państwa cały czas jest właścicielem nieruchomości, mogą pojawić się różne problemy z tym związane – np. co jeśli nieruchomość po wywłaszczeniu była wykorzystywana zgodnie z celem (np. na zajezdnię autobusową), a następnie doszło do zmiany przeznaczenia gruntów (nieruchomość została przeznaczona na inny cel, np. sprzedaż niepotrzebnej zajezdni pod zabudowę mieszkalną)

Niestety, w przypadku wywłaszczeń dokonanych na gruncie obowiązującej ustawy z 1997 r., taka sytuacja nie uprawnia nas do zwrotu nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, LEX nr 55331, oraz z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, LEX nr 291163 i z dnia 5 lipca 2016 r., I OSK 610/15, LEX nr 2100731, a także z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 1584/13, LEX nr 1773549, i wyrok NSA W Warszawie z dnia 1 października 2014 r., I OSK 173/13, LEX nr 1769222).

A co jeśli wywłaszczenie miało miejsce przed wejściem w życie tej ustawy? Tutaj sprawa jest bardziej złożona. Co prawda dominująca linia orzecznicza, odwołująca się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1995 r., sygn. III AZP 3/95, wskazuje, że:

zmiana przeznaczenia nieruchomości po zrealizowaniu inwestycji zgodnie z celem wywłaszczenia oznacza, że obowiązek jej zwrotu wygasa w związku z tym, że cel wywłaszczenia został osiągnięty (tak np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998 r. IV SA 1033/96).

 

Ale uwaga, nawet w takim przypadku zawsze warto skonsultować sprawę z doświadczonym prawnikiem, ponieważ istnieją niuanse w tym zakresie i pole do prawniczego popisu 🙂



Jaki jest termin na dochodzenie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości?


Do niedawna nie było takiego terminu. Jednakże zmieniło się wraz z  wejściem w życie
ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801),

Najważniejsze ze zmian wprowadzonych tą nowelizacją są następujące:

  1. W pierwszym rzędzie ustawa ta ustanawia ogólny 20–letni termin dla możliwości dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która okazała się zbędna na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu. Otóż zgodnie z dodanym w art. 136 ust. 7, uprawnienie do zwrotu, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot nieruchomości.

Uwaga !

Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że nie może być przywrócony,  nawet jeśli jego przekroczenie zostało spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami.

  1. Ustawa nakłada na właściwy organ administracji obowiązek zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o powziętym zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zawiadomiony właściciel lub spadkobierca może złożyć wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia. Termin ten ma również charakter zawity, co oznacza, że po jego upływie uprawnienie do zwroty nieruchomości wygasa!
  2. W przypadku braku możliwości ustalenia adresu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy zawiadomienia dokonuje się w drodze obwieszczenia. Obwieszczenie podaje się do publicznej wiadomości na okres 3 miesięcy poprzez wywieszenie w siedzibie właściwego organu oraz umieszczenie na jego stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej. Informację o obwieszczeniu właściwy organ podaje do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej o zasięgu obejmującym co najmniej powiat, na terenie którego położona jest nieruchomość.

Po upływie tego terminu 3 – miesięcznego, przeznaczonego na ogłoszenie, uprawnienie do zwrotu nieruchomości wygasa!



Roczny termin na dochodzenie zwrotu w starych sprawach wywłaszczenia (np. z okresu PRL)


Powyższe rygorystyczne terminy obowiązują na przyszłość, po wejściu w życie ustawy. Ustawa zawiera na szczęście uregulowania łagodzące jej rygoryzm w okresie przejściowym. I tak:

a)   W przypadku gdy 20 – letni termin, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Tak więc osoby te mają rok czasu licząc od 14 maja 2019 r. na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – tj.do:

 14 maja 2020 roku.

 

b) W przypadku gdy w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, ze względu na brak zgody wszystkich uprawnionych, żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części:

1) nie zostało zgłoszone w terminie trzech miesięcy, o który mowa w pkt. 2 niniejszych uwag, albo

2) nie zostało uwzględnione

– poprzedni właściciel albo jego spadkobierca może złożyć żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli do 14 maja 2020 r.

c) uregulowania z pkt. a) i b) niniejszych uwag mają zastosowanie także do sytuacji, kiedy do wywłaszczenia doszło na skutek umowy zawartej pomiędzy właściwym organem a właścicielem wywłaszczanej nieruchomości (a nie tylko gdy wywłaszczenie zostało przeprowadzone na podstawie decyzji).

d) Termin 20 –letni z pkt 1 nie ma zastosowana do spraw toczących się w dniu wejścia omawianej ustawy.

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn

Podobał Ci się artykuł? Doceń naszą pracę i wystaw ocenę (5 gwiazdek - bardzo dobry). Dziękujemy!

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły o odszkodowaniu, reprywatyzacja i oznaczony tagami , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Czemu służy to pytanie?