Co to znaczy – niezgodne z prawem? Podstawa do żądania odszkodowania

Pisałem wcześniej, że Skarb Państwa, a także samorządy (gmina, powiat) ponoszą odpowiedzialność za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie ze strony organów władzy (zob.Odpowiedzialność władzy za działanie czy też za zaniechanie?)

 

Ale co to dokładnie znaczy działanie lub zaniechenie „niezgodnie z prawem” będące podstawą roszczenia o odszkodowanie?

Co do zasady, przez działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem należy rozumieć niezgodność z treścią źródeł prawa wskazanych w art. . 87 – 94 Konstytucji, to jest:

  • przepisami samej Konstytucji,
  • umowami międzynarodowymi wiążącymi Polskę,
  • ustawami,
  • rozporządzeniami
  • aktami prawa miejscowego wydawanymi przez organy samorządu terytorialnego.

 

Niezgodność z prawem a niezgodność z zasadami współżycia społecznego

Jednakże funkcjonuje też pogląd, który pojęcie „niezgodne z prawem” traktuje szerzej, tj. jako obejmujące także sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (czyli z akceptowanymi w społeczeństwie normami etycznego postępowania, czy zachowania). Przykładem takiego stanowiska jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopad 1970 r., II CR 490/70, w którym uznano, że organ państwa, stwierdzając powtarzające się w tych samych okolicznościach zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia obywateli, powinien – mimo braku szczególnych przepisów zobowiązujących do konkretnego działania – przedsięwziąć takie działanie w celu usunięcia zagrożenia, które wynika z ogólnie przyjętych w danym społeczeństwie i w danym czasie zasad współżycia społecznego. Dodać jednak należy, że dotyczy to wyjątkowych sytuacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 349/13, w którym Sąd Najwyższy zacieśnił możliwość przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności odszkodowawczej w razie naruszenia powinności działania niewynikającej z przepisów prawa tylko do wyjątkowych sytuacji.

Należy pamiętać, że powyższe rozważania dotyczące sprzeczności z zasadami współżycia społecznego nie dotyczy odpowiedzialności władzy publicznej za wydawane orzeczenia (np. decyzje administracyjne, wyroki sądów – zob. 4171 kodeksu cywilnego). A zatem, nawet jeśli prawomocne orzeczenie, w naszym przekonaniu, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ale nie uda nam się udowodnić jego niezgodności z konkretnym przepisem prawa, nie będziemy mieli podstaw do żądania odszkodowania.

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły o odszkodowaniu i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.
guest
1 Komentarz
Inline Feedbacks
View all comments
Jan Górski
17 marca 2017 11:21

Szanowni Państwo,

zachęcam do pozostawiania swoich pytań, wątpliwości i uwag w formie komentarzy. Obiecuję, że w miarę możliwości czasowych będę na nie odpowiadał.

Z poważaniem, adw. Jan Górski