Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę spowodowaną przewlekłym postępowaniem w sprawie – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2017 r., IV CSK 393/16.


Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2017 r., IV CSK 393/16 w sprawie zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania sądowego

Przedmiotem postępowania w tej sprawie były roszczenia powoda o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę za szkody wyrządzone mu na skutek długotrwałego postępowania karnego. W sprawie karnej powód był dwukrotnie skazywany za wyłudzenie świadczenia powypadkowego od PZU. Sąd karny wyższej instancji za każdym razem uchylał skazujące wyroki i przekazywał sprawę do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu sprawy po raz trzeci, sąd rejonowy wydał wyrok uniewinniający, który został utrzymany w mocy przez sąd okręgowy. Postępowanie przed sądami karnymi trwało w sumie ponad sześć lat.

W sprawie cywilnej sąd okręgowy w pierwszej instancji oddalił roszczenia odszkodowawcze powoda w całości. Na skutek apelacji od tego rozstrzygnięcia, sąd apelacyjny zmienił je częściowo w ten sposób, że przyznał powodowi 15.000 zł. zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Krzywda ta polega na  pogorszeniu się jego stanu zdrowia psychicznego na skutek negatywnych przeżyć związanych z przewlekle toczącą się sprawą karną . Roszczenia powoda sąd o odszkodowanie i o rentę uznał za nieudowodnione i w tym zakresie oddalił jego apelację.

Skarga kasacyjna powoda od rozstrzygnięcia sądu apelacyjnego oddalającego jego roszczenia została oddalona omawianym tu wyrokiem przez Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu  tego wyroku Sąd Najwyższy wypowiedział się o kilku następujących ważnych kwestiach, mających znaczenie ogólniejsze dla rozpoznawania tego typu spraw:

  1. Samo ustalenie przewlekłości postępowania sądowego przesądza o naruszeniu obowiązku sądu rozpoznawania spraw w rozsądnym terminie, a tym samym o niezgodności z prawem takiego urzędowania. Stanowi to wyjściową przesłankę dochodzenia przez poszkodowaną stronę roszczeń odszkodowawczych. Jednakże udowodnienie faktu poniesienia szkody oraz jej wysokości obciąża powoda. Powód w rozpoznawanej sprawie takiego dowodu skutecznie nie przeprowadził, stąd oddalenie jego roszczeń o naprawienie szkody majątkowej było uzasadnione.

  2. Stwierdzenie przewlekłości musi być wynikiem przeanalizowania całości postępowania i dokonania na tej podstawie oceny, w którym z fragmentów tego postępowania doszło do nieuzasadnionego zaniechania podejmowania właściwych decyzji procesowych. Sąd Najwyższy potwierdził ocenę sądu apelacyjnego, który ustalił, że na sześć lat postępowania karnego, o przewlekłości tego postępowania można mówić przez okres dwa i pół roku.

  3. Sąd Najwyższy zakwestionował pogląd sądu apelacyjnego, że prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie jest dobrem osobistym. Podkreślił, że naruszenie tego prawa przez sąd prowadzący postępowanie w sposób przewlekły może natomiast prowadzić do naruszenia dobra osobistego określonego w art. 23 k.c. Dopiero naruszenie tego konkretnego, nazwanego dobra, może podlegać odszkodowaniu na podstawie przepisów art. 417, 445 i 448 w zw. z art. 24 k.c. W rozpoznawanej sprawie powód na skutek przeciągającego się nadmiernie postępowania karnego poniósł uszczerbek w postaci pogorszenia się jego stanu zdrowia psychicznego i za tę krzywdę należy mu się zadośćuczynienie w kwocie 15.000 zł. przyznanej przez sąd apelacyjny.

  4. Na kanwie tej sprawy Sąd Najwyższy sformułował następującą tezę, ogólniejszej natury:

Przewidziana w art. 417 § 1 k.c. odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę o charakterze majątkowym lub niemajątkowym, wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, może wynikać z przewlekłego prowadzenia postępowania sądowego. Dobrze zorganizowane państwo powinno bowiem zapewniać obywatelom sprawne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, w ramach którego sprawy sądowe będą rozpoznawane w rozsądnym terminie i bez zbędnej zwłoki. Naruszenie tego wymogu, jako zachowanie niezgodne z prawem, rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą związaną z działalnością tej jednostki władzy publicznej, z której działania lub zaniechania wynika dochodzone roszczenie.

Polecam też lekturę wpisu „Zadośćuczynienie za śmierć pacjenta – wyrok Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu„.

Poradnik  dla rodziców: http://mamozrobtosamo.blogspot.com/

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn

Poniżej możesz ocenić ten artykuł. Dziękujemy! 🙂

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły o odszkodowaniu, odszkodowanie od państwa orzeczenia i oznaczony tagami , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Czemu służy to pytanie?